Een praktijkopleider begeleidt studenten, leerlingen of medewerkers in de dagelijkse werkpraktijk. Ook geeft hij het leerproces vorm achter de schermen. We vertellen je graag meer over deze belangrijke functie en hoe je zelf praktijkopleider kunt worden.
Inhoud
Wat is een praktijkopleider?
Een praktijkopleider is iemand die zich bezighoudt met het opleiden van medewerkers, leerlingen en/of stagiaires op de werkplek.
Praktijkopleiders zijn vaak verantwoordelijk voor:
- het opstellen en uitvoeren van het opleidingsplan
- en voor de begeleiding en beoordeling in de praktijk.
Praktijkopleiders worden ook wel eens praktijkbegeleiders genoemd, al is dit eigenlijk meer een overkoepelende term voor de verschillende soorten begeleiders. Iemand die alleen de begeleiding op de werkplek doet, wordt een werkplekbegeleider genoemd.
Wat is het nut van praktijkopleiding?
Nieuwe medewerkers bezitten in veel gevallen alleen nog de theoretische kennis van een bepaald vak. Bijvoorbeeld als zij net van school komen of als stagiair bij een bedrijf komen werken. Terwijl de praktijk soms anders is dan wat ze ‘in een boekje gelezen hebben’. Om snel wegwijs te worden in de dagelijkse werkpraktijk, en het werk zo goed mogelijk uit te voeren, kan een praktijkopleider worden ingeschakeld. Deze opleider fungeert als een mentor voor de leerling.
Praktijkopleider in de praktijk
Praktijkopleider worden, betekent coach, docent en instructeur worden. Je zorgt dat leerlingen snel zelfstandig inzetbaar zijn en hun werk goed beheersen.
In het kort maken we onderscheid tussen drie soorten opleiding:
- Opleiden van studenten en stagiair(e)s met weinig tot geen praktische kennis
- Inwerken van nieuwe medewerkers
- Trainen van collega’s die een nieuwe (of aanvullende) functie krijgen
Waar werken praktijkopleiders?
Praktijkopleiders werken bij bedrijven waar beroepspraktijkvorming een belangrijke rol speelt en het leren plaatsvindt door actief te zijn in de dagelijkse werkpraktijk. Denk hierbij aan bedrijven in de zorg, het onderwijs of de maakindustrie, maar ook aan technische bedrijven.
Wat doet een praktijkopleider?
Een praktijkopleider leert studenten, leerlingen of collega’s de kneepjes van het vak door middel van werkplekleren. Hij laat de praktische kant van het vak zien en draagt zijn kennis van zaken over in de dagelijkse werkpraktijk. Maar hij geeft ook het leerproces vorm achter de schermen.
- De functie staat in het teken van het zo goed mogelijk overbrengen van het te leren werk.
- De praktijkopleider organiseert, coördineert en bewaakt het leertraject van leerlingen bij hun leerbedrijven. Hij werkt samen met studenten, managers, beleidsmakers en de contactpersonen uit het onderwijs.
- De praktijkopleider volgt ook de voortgang en ontwikkeling van de mensen die hij begeleidt en toetst hun vaardigheden tegen de criteria die het bedrijf of de onderwijsinstelling gesteld hebben.
Kortom: je bent de spil binnen je bedrijf als het gaat om ontwikkelen van mensen op de werkvloer!
💡 Download de whitepaper: Praktische gids voor de startende praktijkopleider
Welke vaardigheden moet een praktijkbegeleider bezitten?
Om succesvol te zijn als praktijkopleider zijn verschillende vaardigheden vereist of handig om te bezitten.
We noemen de belangrijkste:
- Didactische vaardigheden
- Flexibel zijn en snel kunnen schakelen
- Objectief kunnen opstellen
- Communicatief vaardig
- Deskundig binnen zijn vakgebied
- Organisatorisch sterk
- Integriteit en inlevingsvermogen
- Juiste balans tussen betrokkenheid en afstand weten te vinden
Wat de praktijkopleider verder kenmerkt, is zijn leergierigheid, open houding, geduld, overtuigingskracht, onderhandelingsvaardigheden en doorzettingsvermogen.
Hoe word je praktijkopleider?
Om studenten en stagiaires te mogen begeleiden, zal je organisatie allereerst formeel erkend moeten zijn als leerbedrijf. In Nederland heeft de organisatie S-BB de wettelijke bevoegdheid om een erkenning tot leerbedrijf af te geven. Lees hier hoe dit gaat en wat de voorwaarden zijn.
Voor de opleiders zelf zijn er eigenlijk geen regels. Praktijkopleider worden, kun je dus in principe gewoon gaan doen. Heb je een natuurlijke aanleg voor opleiden en begeleiden? Dan kun je meteen aan de slag! Wil je liever wat beter beslagen ten ijs komen? Dan doe je er goed aan om de cursus Praktijkopleider te volgen.
Tips voor startende praktijkopleiders
Onderstaande tips zijn vooral gericht op leerlingen, studenten of stagiairs, al gaan veel tips natuurlijk ook op bij het inwerken of begeleiden van collega’s.
- Voer altijd vooraf een kennismakingsgesprek met de leerling om zijn/haar verwachtingen duidelijk te krijgen.
- Geef aan wat je verwachtingen van hem zijn als bedrijf en bekijk kritisch of de leerling en het bedrijf een goede match is.
- Zorg voor een goede introductie op de eerste werkdag van de leerling.
- Besteed aandacht aan een inwerkprogramma, hier heb je de gehele periode profijt van.
- Geef niet alle informatie in één keer aan de leerling, maar doseer dit zodat hij dit in zijn eigen tempo kan verwerken.
- Bied geleidelijk aan meer uitdaging en zorg voor afwisselende werkzaamheden.
- Geef zelf het goede voorbeeld in gedrag en houding.
- Zorg dat de leerling altijd weet bij wie hij op dat moment terecht kan met vragen.
- Benoem wat goed gaat en laat de leerling zelf meedenken over hoe dingen beter zouden kunnen.
- Probeer je in de leerling te verplaatsen en wees empathisch.
- Toon belangstelling voor de interesse en bezigheden van de leerling.
- Geef in een beoordeling met de leerling en school altijd aan wat zijn goede en zwakke punten zijn. Zorg ervoor dat dit vooraf besproken is met de leerling zodat hij in dit gesprek niet voor verrassingen komt te staan.
Jouw vaardigheden als praktijkopleider ontwikkelen
IMK opleidingen biedt verschillende trainingen aan voor praktijkbegeleiders (in spé).
- Cursus Praktijkopleider: Leer de belangrijkste vaardigheden voor het vormgeven van het leerproces én voor een effectieve begeleiding van de nieuwe generatie.
- Training Werkplekbegeleider: Ontwikkel de vaardigheden om leerlingen op de werkvloer te begeleiden in hun ontwikkeling en te enthousiasmeren over het vak.
- Training Kwalificerend beoordelen: Ontdek hoe je een objectieve eindbeoordeling geeft over de beroepspraktijkvorming (BPV) en de competentieontwikkeling van leerlingen.
Bekijk hier alle trainingen binnen het thema Werkplekleren & Opleiden.
Word een sterke praktijkopleider met de inzichten uit onze praktische gids! Boordevol tips, tools en advies uit de dagelijkse werkpraktijk.
Download de whitepaper
Veelgestelde vragen
Wat is een praktijkbegeleider?
De term praktijkbegeleider is de verzamelnaam voor functies die te maken hebben met begeleiding en opleiding tijdens het werk. Op de werkvloer worden stagiaires begeleid of collega’s ingewerkt. Hoe je die begeleiding regelt, moet ook georganiseerd worden. Voorbeelden van iemand die stagiairs begeleidt of nieuwe medewerkers inwerkt, zijn een werkplekbegeleider, leermeester of stagebegeleider.
Wat is het verschil tussen een werkplekbegeleider en een praktijkopleider?
Een werkplekbegeleider ondersteunt en begeleidt collega’s of leerlingen op de werkvloer. Een praktijkopleider richt zich vooral op de organisatie eromheen. Vooral in kleinere organisaties wordt deze functie vervuld door dezelfde persoon.
Daarnaast zijn er nog meer termen die weleens verward worden.
Werkplekbegeleider
Een werkplekbegeleider is iemand die werknemers op de werkplek begeleidt bij het uitvoeren van hun taken. Werkplekbegeleiders kunnen worden ingezet bij bijvoorbeeld inwerktrajecten of bij veranderingen in het werkproces.
Praktijkopleider
Een praktijkopleider is iemand die zich bezighoudt met het opleiden van leerlingen of stagiaires op de werkplek. Praktijkopleiders zijn vaak verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van het opleidingsplan en voor de begeleiding en beoordeling van de leerlingen of stagiaires.
Stagebegeleider
Een stagebegeleider is iemand die de stagiair begeleidt tijdens de stageperiode. Hij of zij kan helpen bij het vinden van een geschikte stageplaats, het opstellen van een stageplan en het begeleiden van de stagiair bij het uitvoeren van de stageopdrachten. Een stagebegeleider kan dus een plan uitvoeren wat een praktijkopleider heeft opgesteld.
Leermeester
Een leermeester is iemand die zich richt op de opleiding en begeleiding van vakmensen. Een leermeester vind je meestal in een ambachtelijke beroepsgroep, zoals de bouw, de onderhoudsbranche, soms in de installatietechniek maar ook bijvoorbeeld in de horeca.
Beoordelaar
Een persoon die verantwoordelijk is voor het beoordelen van het werk van leerlingen of studenten tijdens een stage of op de werkplek. De beoordelaar kan feedback geven en beoordelingen geven van het werk van de leerling of student.
Coach
Een coach is een persoon die individuen (of teams) begeleidt bij het behalen van specifieke doelen. Een coach kan helpen bij het ontwikkelen van vaardigheden, het verbeteren van prestaties en het overwinnen van obstakels.
Mentor
Een persoon die een leerling of student begeleidt en ondersteunt bij het ontwikkelen van professionele en persoonlijke vaardigheden. Een mentor kan ook fungeren als een rolmodel voor de leerling of student.
Docent
Een persoon die lesgeeft en begeleiding biedt aan leerlingen of studenten op een onderwijsinstelling. Docenten kunnen ook betrokken zijn bij de begeleiding van leerlingen of studenten tijdens stages of op de werkplek.
Bovenstaande functieomschrijvingen kun je ook combineren. Bij kleinere organisaties zie je bijvoorbeeld vaak dat praktijkopleider, de stagebegeleider en de werkplekbegeleider dezelfde persoon zijn. Om iedereen een goede begeleiding te bieden, heb je dan ook een behoorlijke gereedschapskist nodig. Voor succesvolle stages is het zelfs wenselijk om functies te combineren. Het succes van een stage zit namelijk niet alleen in praktische begeleiding, maar vooral ook in de ondersteunende rol als coach of mentor. De ervaring van de student is bepalend voor de vraag of hij of zij een beroep, branche of bedrijf leuk en interessant vindt.
Ben je een goede praktijkbegeleider als je goed bent in het vak waarin je opleidt?
Niet per sé. Goed zijn in je vak is een voorwaarde om goede begeleiding te kunnen bieden, maar er zijn aanvullende vaardigheden nodig om te coachen, instrueren en begeleiden. Voor sommigen komen deze vaardigheden natuurlijk, anderen ontwikkelen ze tijdens trainingen en door veel te oefenen.
