Elke leidinggevende heeft het weleens moeilijk. Maar wat doe je als een manager structureel moeite heeft met zijn of haar rol, of gewoonweg niet functioneert? In dit artikel lees je wat je als HR-professional of hoger management kunt doen.
Inhoud
Belang van vertrouwen in leidinggevenden
Een goede leidinggevende haalt het beste uit zijn team, terwijl een slechte juist het tegenovergestelde bereikt. Vooral vertrouwen in de leidinggevende is belangrijk voor teamleden om goed te presteren. Dit groeit als mensen zich veilig, gemotiveerd en verbonden voelen met het team en de organisatie.
De cijfers bevestigen dit. Uit onderzoek van McKinsey blijkt dat een slechte relatie met de leidinggevende voor 35% van de medewerkers een reden is om van baan te wisselen. Samen met gebrek aan ontwikkelmogelijkheden en salaris is dit de belangrijkste reden. Uit Nederlands onderzoek van Pensioenfonds Zorg & Welzijn komt hetzelfde cijfer naar voren.
Signalen dat leidinggevende het moeilijk heeft
Een leidinggevende die moeite heeft met zijn rol, laat dat vaak niet direct zien. Daarom is het belangrijk om te letten op signalen, zowel in het team als bij de leidinggevende zelf.
Signalen vanuit het team
- Stijgend ziekteverzuim
- Meer personeelsverloop dan normaal
- Tegenvallende resultaten
- Klachten over samenwerking of aansturing
- Een verslechterde teamsfeer
- Lagere scores op medewerkerstevredenheid
Signalen bij de leidinggevende
- Structureel lange werkdagen (vaak door moeite met delegeren of loslaten)
- Weinig vragen stellen aan het team, collega’s of leidinggevende
- Moeite met het nemen van beslissingen
- Zichtbaar stress of frustratie tonen
Deze signalen zijn subtieler, maar minstens zo belangrijk. Ze wijzen vaak op onderliggende patronen die zonder aandacht alleen maar sterker worden.
Oorzaken waarom leidinggevende niet functioneert
Voordat je ingrijpt, is het slim om eerst te begrijpen waarom een leidinggevende niet functioneert. Een verkeerde aanpak maakt het probleem namelijk alleen maar groter.
Dit zijn veelvoorkomende oorzaken:
- Onvoldoende ingewerkt – De leidinggevende is te snel in het diepe gegooid. Hij of zij kent de organisatie, maar het vak van leidinggeven is nieuw en er is te weinig begeleiding geweest.
- Onvoldoende leiderschapsvaardigheden – De nieuwe vaardigheden die de rol vraagt zijn nog niet of onvoldoende ontwikkeld. Denk aan coachen, feedback geven, delegeren, instrueren en aanspreken.
- Te hoge taakbelasting of druk – De leidinggevende heeft meer op zijn bord dan realistisch haalbaar is, waardoor hij of zij niet toekomt aan de echte leidinggevende taken.
- Verkeerde functie – De rol past eigenlijk helemaal niet bij wat de leidinggevende graag doet. De leidinggevende voert bijvoorbeeld liever uit en haalt geen energie uit het begeleiden van anderen, maar uit het werk zelf.
- Geen klik met het team – De samenwerking loopt stroef door een gebrek aan verbinding of vertrouwen tussen de leidinggevende en de teamleden.
- Onvoldoende vakkennis – De leidinggevende mist de inhoudelijke kennis om geloofwaardig leiding te geven aan het team. Dit hoeft overigens geen probleem te zijn.
Omgaan met leidinggevende die het moeilijk heeft
Als je de signalen herkent en de oorzaak in beeld hebt, is het tijd om te handelen. Dit zijn praktische stappen voor HR, hoger management of directie.
1. Signaleer vroeg en actief
Probeer al in te grijpen wanneer de signalen nog subtiel zijn. Wie regelmatig in gesprek is met leidinggevenden en hun teams, pikt problemen eerder op. Maak er een gewoonte van om regelmatig in te checken, zeker in het begin.
2. Onderzoek de oorzaak vóór je ingrijpt
Stel vragen, luister en verzamel informatie voordat je conclusies trekt. Een leidinggevende die te weinig wordt ondersteund, heeft een andere aanpak nodig dan iemand die op de verkeerde plaats zit.
3. Voer open, individuele gesprekken
Bespreek wat je ziet tijdens één-op-één gesprekken op een rustig moment. Laat merken dat je vertrouwen hebt in de capaciteiten van de leidinggevende, maar ook dat je de situatie serieus neemt. Stel vragen, luister en vermijd aannames. Probeer door middel van coachingsgesprekken samen te ontdekken wat er voor nodig is om (weer) goed te functioneren.
4. Stimuleer het stellen van vragen
Veel leidinggevenden vragen te weinig hulp. Omdat ze het niet gewend zijn of uit angst om zwak te lijken. Laat zien dat dit heel normaal is door zelf het goede voorbeeld te geven en door vragen stellen als iets positiefs te zien.
5. Bied ruimte voor ontwikkeling
Zijn de leiderschapsvaardigheden het probleem? Dan is een training, coachingstraject of een combinatie van beide vaak een goede oplossing. Breng het als een manier om beter te worden in het vak, niet als een straf voor tegenvallende resultaten.
6. Koppel de leidinggevende aan een ervaren collega
Een sparringspartner kan enorm waardevol zijn. Het liefst is dit iemand die de rol goed kent, maar geen hiërarchische positie heeft ten opzichte van de leidinggevende in kwestie. Het verlaagt de drempel om twijfels te bespreken en vragen te stellen.
7. Wees eerlijk over de consequenties
Als gesprekken en ondersteuning niet het gewenste resultaat opleveren, moet je daar eerlijk over zijn. Aan blijven rommelen kan grotere gevolgen hebben dan je denkt.
Voorkomen is beter dan genezen
Veel leidinggevenden komen in die rol omdat ze goed zijn in hun vak. Het lijkt dan logisch om door te groeien, als beloning voor hun inzet en talent. Maar goed zijn in je werk is echt iets anders dan goed leidinggeven. Leidinggeven vraagt om andere vaardigheden en een andere manier van denken.
Toch voelt teruggaan naar een andere rol vaak als falen. Daardoor blijven mensen soms leidinggeven terwijl het niet goed past. Dat is voor niemand ideaal. Daarom is het belangrijk om vooraf al te kijken of de rol bij iemand past. Dat kan bijvoorbeeld door mee te lopen met een ervaren leidinggevende, een klein team of project te begeleiden, of een leiderschapstraining te volgen.
Volg een spoedcursus leiderschap
Functioneert een leidinggevende niet optimaal? Dan betekent dat lang niet altijd dat hij of zij de verkeerde persoon is voor de functie. Vaak ontbreekt het gewoon aan specifieke vaardigheden. En die zijn te leren!
Tijdens een training oefenen deelnemers met echte situaties, wisselen ze ervaringen uit met andere (beginnende) leidinggevenden en sparren ze met een trainer die de praktijk kent. Soms is dat precies het zetje dat nodig is om het kwartje te laten vallen.
- Cursus Starten met leidinggeven – Leer alles over de rol en verantwoordelijkheden die horen bij leidinggeven.
- Training Praktisch leidinggeven op de werkvloer – Ontwikkel de belangrijkste leiderschapsvaardigheden, voor iedereen die een uitvoerende ploeg taakgericht aanstuurt.
- Training De effectieve teamleider – Medewerkers die zijn doorgegroeid naar een teamleidersfunctie ontwikkelen in deze training de belangrijkste leiderschapsvaardigheden
Bereid je voor op jouw nieuwe rol als leidinggevende. Volg dé cursus voor beginnende leidinggevenden.
Ontdek de cursus
