De technische branche leunt op een enorme hoeveelheid ervaring. Kennis die in de hoofden zit van vakmensen die het vak soms al tientallen jaren uitoefenen. Maar juist deze groep staat aan de vooravond van hun pensioen. Hoe zorg je ervoor dat deze waardevolle vakkennis niet stilletjes verdwijnt?
Inhoud
Kennis zit in mensen, niet in systemen
In veel technische bedrijven is kennis nooit bewust vastgelegd. Processen zijn gegroeid, oplossingen zijn ontstaan uit ervaring en handige trucs zijn door de jaren heen eigen gemaakt.
Dat betekent dat:
- Ervaren vakmensen veel meer weten dan ze zelf beseffen
- Cruciale kennis niet in handleidingen of systemen staat
- Teams leunen op één of twee sleutelpersonen
Zolang deze mensen er zijn, lijkt er niets aan de hand. Maar zodra iemand vertrekt of met pensioen gaat, ontstaat er ineens een gat. En dat gat is vaak groter dan vooraf werd gedacht.
Waarom kennisoverdracht niet vanzelf gaat
Het lijkt logisch: oudere vakmensen dragen hun kennis als vanzelf over aan jongere collega’s. Maar in de praktijk gebeurt dat lang niet altijd. Daar zijn verschillende redenen voor:
- Kennisoverdracht voelt als extra werk: de dagelijkse werkdruk is hoog en uitleg geven kost tijd. Tijd die er niet is.
- Niet iedereen is het gewend om kennis te delen: veel ervaren vakmensen hebben het vak zelf moeten leren door te doen. Uitleggen wat ze doen en waarom, voelt onnatuurlijk.
- ‘Kennis is macht’: soms speelt onbewust de angst mee om minder belangrijk te worden als anderen alles ook kunnen.
Zonder er bewust werk van te maken blijft kennis daardoor vaak ‘in de hoofden’ zitten.
De gevolgen van niets doen
Als kennisoverdracht niet op tijd gebeurt, worden organisaties kwetsbaar. Dat merk je aan:
- Langere inwerktijden voor nieuwe medewerkers
- Meer fouten op de werkvloer
- Afhankelijkheid van een paar ervaren krachten
- Stress bij teams wanneer iemand wegvalt
En het lastige is: op het moment dat iemand eenmaal vertrokken is, ben je te laat.
Kennis delen begint bij cultuur
Organisaties die dit goed aanpakken, maken kennisdeling een onderdeel van hun cultuur. Ze zien het niet als iets extra’s, maar als een normaal onderdeel van het werk.
Dat begint met duidelijke keuzes:
- Kennis delen wordt gewaardeerd en erkend
- Er is tijd en ruimte voor
- Ervaren medewerkers worden actief betrokken bij opleiden
- Jongere medewerkers worden gestimuleerd om vragen te stellen
Belangrijk is ook de toon. Niet: “Je moet je kennis overdragen.” Maar: “Jouw ervaring is waardevol en we willen die behouden.”
Maak het leuk om kennis door te geven
Veel ervaren vakmensen delen hun kennis graag, als de omstandigheden kloppen. Wanneer ze merken dat hun ervaring ertoe doet en dat ze anderen écht verder helpen, ontstaat er trots. Door oudere medewerkers te ondersteunen in hun (nieuwe) rol als begeleider, verandert kennisdelen van ‘een moetje’ naar iets waar ze energie van krijgen.
Kennisdeling vraagt om nieuwe vaardigheden
Bij IMK Opleidingen zien we dat kennisoverdracht het beste werkt wanneer mensen hier bewust in worden ondersteund. Bijvoorbeeld met een training om de benodigde kennis en vaardigheden op te doen.
Kijk bijvoorbeeld eens naar:
- Cursus Praktijkopleider – Leer hoe je collega’s het beste kunt begeleiden en het leerproces kunt vormgeven.
- Training Werkplekbegeleider – Ontwikkel de vaardigheden om collega’s praktisch te begeleiden op de werkvloer.
- Cursus Train de trainer – Leer interne trainingen te ontwikkelen en verzorgen.
Ontdek de uitdagingen van technische organisaties van vandaag én wat je kunt doen om je personeel en organisatie toekomstbestendig te houden.
Download whitepaper
