Een collega die structureel wordt genegeerd. Grapjes die steeds ten koste van dezelfde persoon gaan. Fluistergesprekken bij het koffiezetapparaat die verstommen zodra iemand binnenkomt. Herkenbaar? Dan is het tijd om alert te zijn.
Inhoud
Wat is pesten op het werk eigenlijk?
Pesten gebeurt niet alleen op het schoolplein. Ook op de werkvloer komt het vaker voor dan je denkt. Als leidinggevende kun jij daarin het verschil maken. Maar dan moet je wel weten waar je op moet letten en wat je kunt doen.
Pesten is gedrag dat zich herhaalt en waarmee iemand structureel wordt buitengesloten, gekleineerd of ondermijnd. Het kan zichtbaar zijn, maar ook juist heel subtiel. En het vervelende? De pester zegt vaak: “Het was maar een grapje” of “Je moet tegen een stootje kunnen.”
Voorbeelden:
- Iemand wordt genegeerd in overleggen of niet uitgenodigd voor borrels.
- Er worden steeds ‘grapjes’ gemaakt die eigenlijk kwetsend zijn.
- Werk wordt afgepakt of iemand krijgt expres de rotklussen.
- Collega’s roddelen of laten iemand stelselmatig links liggen.
Waarom is het zo’n probleem?
Pesten heeft grote gevolgen voor de mensen die het overkomt. Ze gaan zich onzeker voelen, waardeloos of worden zelfs ziek. Ze krijgen stress, slapeloosheid, huilbuien en het werk gaat achteruit. In het ergste geval melden ze zich langdurig ziek of ze verlaten de organisatie.
Maar ook het team lijdt eronder. De sfeer verslechtert, mensen zeggen minder en houden zich op de vlakte. En jij als leidinggevende? Jij verliest langzaam maar zeker het vertrouwen van het team als je niks doet.
Hoe herken je pestgedrag?
Pesten is vaak lastig te zien, zeker als het subtiel gebeurt. Maar let op deze signalen:
- iemand trekt zich terug of zegt weinig in overleggen.
- er is onderlinge spanning of ongemak in het team.
- je hoort dingen via-via.
- iemand is opvallend vaak het mikpunt van grapjes.
- verzuim neemt toe zonder duidelijke reden.
En: je gevoel telt ook. Merk je dat de sfeer niet klopt of dat mensen op eieren lopen? Neem dat serieus.
Wat kun je doen als leidinggevende?
Als leidinggevende heb je een cruciale rol om pesten te stoppen en te voorkomen.
1. Wegkijken is geen optie
Pesten stopt zelden vanzelf. En het oplossen is niet iets wat je aan het team kunt overlaten. Dat vraagt om regie van jou. Het begint met erkennen: “Er speelt hier iets wat niet oké is.”
En ja, dat is spannend. Maar niets doen is schadelijker.
2. Praat met de juiste mensen
Ga eerst 1-op-1 in gesprek met degene die mogelijk gepest wordt. Stel open vragen:
- “Ik merk dat je wat stiller bent de laatste tijd. Hoe gaat het met je?”
- “Hoe ervaar je de samenwerking met je collega’s?”
Wees niet te snel met conclusies, maar laat merken dat je luistert.
Praat daarna ook met degene(n) van wie het gedrag als pesterig wordt ervaren. Houd het feitelijk:
- “Ik hoor dat je regelmatig opmerkingen maakt richting X. Kun je me uitleggen hoe je dat bedoelt?”
- “Wat valt jou op in de samenwerking?”
3. Benoem wat je verwacht in je team
Je hoeft niet meteen een zondebok aan te wijzen. Je kunt met het team bespreken hoe je met elkaar omgaat:
“Ik zie dat de sfeer niet optimaal is. Daarom wil ik het hebben over hoe we met elkaar samenwerken. Wat hebben we nodig om hier prettig en veilig te kunnen werken?”
Of geef aan:
“Ik wil een team waarin we verschillen respecteren, elkaar ruimte geven en niemand buitensluiten. Dat betekent ook dat bepaalde grapjes of gedrag niet oké zijn.”
4. Laat zien dat je het serieus neemt
Pesten is niet iets wat je “even oplost”. Het vraagt om blijvende aandacht.
Wat helpt:
- Kom er regelmatig op terug in overleggen of 1-op-1.
- Vraag actief hoe de sfeer is en benoem hoe jij die ervaart.
- Leg vast wat je met betrokkenen hebt afgesproken.
- Betrek HR of een vertrouwenspersoon als je twijfelt.
5. Wees duidelijk over de grens
Als je merkt dat iemand over de schreef gaat, wees dan helder. Je hoeft niet boos te worden, maar stel je wel stevig op:
“Deze manier van doen past niet binnen ons team. Ik wil dat je daar direct mee stopt.”
Zo laat je zien dat je pesten niet tolereert.
6. Werk aan teamveiligheid, ook als er niks speelt
Wacht niet tot gedrag escaleert in pesten. In een veilig team voelen mensen zich gehoord, durven ze feedback te geven en worden verschillen gerespecteerd.
- Begin elk overleg met een check-in: “Hoe zit je erbij vandaag?”
- Laat teamleden successen én frustraties delen.
- Organiseer af en toe een reflectiemoment: “Wat gaat goed in onze samenwerking? Wat kan beter?”.
- Bespreek samen de teamnormen en leg ze vast.
Als mensen zich gezien en serieus genomen voelen, is de kans op pesten een stuk kleiner.
Pak je rol als leidinggevende
Pesten op het werk is pijnlijk en ingewikkeld. Als leidinggevende moet je je rol pakken. Het gesprek aangaan, grenzen stellen en veiligheid creëren.
Laat merken dat je het ziet. Dat je het serieus neemt. En dat mensen bij jou terechtkunnen. Daarmee zet je een eerste stap naar een team waar iedereen zich thuis voelt.
Verbindende communicatie
Hoewel het niet altijd even duidelijk is waardoor pesten ontstaat, kan verbindend communiceren wél onderdeel van de oplossing zijn. Daarmee bedoelen we dat je zonder oordeel en met respect met elkaar communiceert. Of het nu gaat om feedback geven, omgaan met verschillen of gevoelige onderwerpen bespreekbaar maken.
In de training Verbindend communiceren leer je vaardigheden die bijdragen aan een respectvolle, verbindende en effectieve manier van communiceren.
Jezelf verder ontwikkelen als ervaren leidinggevende? In deze whitepaper vind je volop inspiratie. Van praktische tips tot reflectievragen en voorbeelden uit de praktijk.
Download de whitepaper
